Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Talimatı’nın 2. maddesi ile kurulun hangi taraflar arasındaki uyuşmazlıklara baktığı düzenlenmiştir. Buna göre, kulüpler, futbolcular, antrenörler, futbol menajerleri ve teknik direktörler arasında futbolla ilgili sözleşmeden doğan uyuşmazlıkları çözmektedir. Bu halde, masörler, sağlık ekibi çalışanları, malzemeciler ve idari personeller, kurulun görev alanı içerisinde yer almamakta olup TFF nezdinde alacak talebinde bulunmaları hukuken mümkün değildir.
Kanun ve talimatlar ile futbol ailesi sayılan futbolcular, antrenörler, teknik direktörler ve futbol menajerleri ile kulüpler arasındaki ilişki; kendine özgü dinamiklere sahip olsa da temelde tarafına göre hizmet, iş veya simsarlık vb. sözleşmelere dayanır.
Bu nedenle, sözleşmelerinde açıkca TFF görevli kılınmayan TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Talimatı’nın 2. maddesi uyarınca öngörülen futbolcular, antrenörler, teknik direktörler, futbol menajerleri ve futbol ailesi kapsamında sayılmayan masörler, sağlık ekibi çalışanları, malzemeciler ve idari personeller; işçilik alacaklrını genel mahkeme yani iş mahkemesinde talep edebilirler.
Profesyonel Futbolcular Bakımından İş Hukuku
Profesyonel futbolcular, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca açıkça İş Kanunu’na tabii değillerdir. Hukuki nitelikleri gereği "özel bir hizmet sunan çalışan"statüsündedirler. Bir kulübe bağlı olarak, emir ve talimat altında, bir ücret karşılığı çalıştıkları için "bağımlılık" ilişkisi içerisindedirler. Bu nedenle, profesyonel futbolcu sözleşmesi; Borçlar Kanunu anlamında bir hizmet sözleşmesi olup, İş Kanunu anlamında bir iş sözleşmesi değildir. Bu nedenle uyuşmazlıklarda İş Kanunu değil; Borçlar Kanunu, TFF Talimatları ve genel hükümler uygulanır.
Futbolcular, İş Kanunu’na tabi olmamaları nedeniyle, kıdem ve ihbar tazminatı talep edemezler. Ancak sözleşmenin haksız feshi durumunda, "bakiye süre ücreti" veya sözleşmede kararlaştırılan özel "fesih tazminatları" gibi mali haklar talep edilebilir.
Teknik Adam ve Antrenörler Bakımından İş Hukuku
Teknik Adam ve Antrenörler, futbolcuların aksine, İş Kanunu kapsamında işçi sayılmakta olup kulüp ile imzaladıkları sözleşmeler iş sözleşmesi niteliğindedir.
Antrenör sözleşmesinde net ve makul bir düzenleme bulunmadığı takdirde; Yargıtay, FIFA ve İş Kanunu’na göre sportif başarısızlık, kulübe haklı nedenle fesih hakkı tanımamaktadır. İşçinin(antrenörün) ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir davranışı (disiplinsizlik, hakaret vb.) yok ise, yalnızca mağlubiyet veya puan kaybı nedeniyle tazminatsız olarak sözleşme feshedilemez. Aksi halde, antrenör sözleşmenin kalan tutarına istinaden tazminat talep edebilir.
TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (UÇK) görev alanı dışında kalan masörler, sağlık ekibi üyeleri, malzemeciler ve idari personeller için alacak taleplerinde yetkili merci İş Mahkemeleridir. Bu süreç, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca zorunlu arabuluculuk aşamasıyla başlar; uzlaşma sağlanamaması durumunda ise dava yoluna gidilir. Kulüp çalışanları için en kritik nokta, sözleşmelerinin mahiyetinin ve çalışma koşullarının (mesai saatleri, deplasman primleri, kamp ödemeleri vb.) somut delillerle ortaya konulmasıdır. Bu hususta, tanık beyanları, banka hesap hareketleri vb. deliller önem taşımaktadır. Özellikle kulüplerin mali disiplin süreçleri ve lisans alma kriterleri göz önünde bulundurulduğunda, işçilik alacaklarının (kıdem ve ihbar tazminatı, ödenmemiş ücretler) tahsili için profesyonel futbol disiplininden ziyade, genel İş Kanunu hükümlerine dayalı titiz bir hukuki strateji izlenmesi gerekir.
TFF nezdinde açılan davalarda, kulüplere transfer yasağı uygulanmak suretiyle tahsil edilebilme kolaylığı olmasına karşın iş mahkemesi tarafından verilen kararlar genel icra yoluyla tahsil edilebilmektedir.
