Trafik kazaları sonrasında, araçta meydana gelen hasar yalnızca onarım giderleri ile sınırlı olmayıp, aracın ikinci el piyasa değerinde de azalma meydana gelmektedir. Bu azalma, hukuki anlamda “değer kaybı” olarak nitelendirilmekte olup, kusurlu tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında talep edilebilmektedir.
Mevzuat ve yerleşik yargı içtihatları uyarınca; kazaya karışan aracın onarılmış olması, değer kaybı talebine engel teşkil etmemektedir. Araç teknik olarak eski haline getirilmiş olsa dahi, hasar kaydı sebebiyle piyasa değeri düşmekte ve bu zarar, tazminat kapsamında değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, değer kaybı taleplerinde; kazanın oluş şekli, kusur oranı, aracın yaşı, kilometresi, hasarın niteliği ve daha önce hasar kaydının bulunup bulunmadığı gibi kriterler dikkate alınmaktadır. Bu nedenle her somut olay, teknik ve hukuki değerlendirme gerektirmektedir.
Aynı şekilde, kazaya bağlı olarak aracın kullanılamadığı süre boyunca doğan “ikame araç bedeli” de belirli şartlar dahilinde talep edilebilen bir diğer zarar kalemidir. Araç sahibinin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla, aracın tamirde kaldığı süre ile sınırlı olmak üzere bu zarar da tazmin kapsamına dahil edilebilmektedir.
Sigorta şirketleri tarafından yapılan ödemelerin eksik veya hatalı hesaplanması, uygulamada sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Bu gibi hallerde, hak sahiplerinin itiraz ve başvuru yollarını etkin şekilde kullanmaları, gerçek zararlarının karşılanabilmesi açısından önem arz etmektedir.
Değer kaybı talepleri, öncelikle ilgili sigorta şirketine başvuru yapılmak suretiyle ileri sürülmektedir. Sigorta şirketinin başvuruya süresi içerisinde cevap vermemesi veya eksik ödeme yapması halinde ise, uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu veya genel mahkemeler nezdinde çözümlenebilmektedir.
Bu süreçte en önemli husus, zararın doğru şekilde tespiti ve teknik verilerle desteklenmesidir. Ekspertiz raporları, hasar kayıtları ve piyasa verileri, değer kaybının ispatı bakımından kritik öneme sahiptir.
Kural olarak, değer kaybı tazminatı; kazada kusurlu olan araç sürücüsünün zorunlu mali sorumluluk sigortasını düzenleyen sigorta şirketinden talep edilmektedir.
Ancak sigorta teminat limitinin yetersiz kalması veya bazı özel durumların varlığı halinde, zarar görenin doğrudan kusurlu tarafa yönelmesi de mümkündür. Bu nedenle, talebin yöneltileceği tarafın doğru belirlenmesi, sürecin etkinliği açısından önem taşımaktadır.
Trafik kazası sonucunda aracın kullanılamaması nedeniyle doğan ulaşım ihtiyacı, belirli şartlar dahilinde tazminat kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu kapsamda; aracın tamirde kaldığı süre, onarımın makul süresi ve araç sahibinin kullanım ihtiyacı gibi kriterler göz önünde bulundurularak ikame araç bedeli talep edilebilmektedir.
Ancak bu talebin kabulü, somut olayın özelliklerine ve ispat durumuna bağlıdır. Özellikle ticari araçlar bakımından, kullanım kaybının daha geniş kapsamda değerlendirilmesi söz konusu olabilmektedir.
Değer kaybı hesaplaması teknik kriterlere dayalı olarak yapılmaktadır. Aracın marka ve modeli, üretim yılı, kilometresi, hasarın niteliği ve piyasa koşulları gibi unsurlar bu hesaplamada dikkate alınmaktadır.
Sigorta şirketleri tarafından yapılan hesaplamaların her zaman gerçeği yansıtmaması nedeniyle, bağımsız uzman görüşü alınması ve hesaplamanın denetlenmesi hak kayıplarının önlenmesi açısından önemlidir.
